23 april 2026
“Regulatory Sandboxes” ter ondersteuning van innovatie
Emma Zürcher
Senior beleidsmedewerker
Stel uw vraag
Meer informatie nodig? Stel uw vraag aan één van onze medewerkers
23 april 2026
Senior beleidsmedewerker
Meer informatie nodig? Stel uw vraag aan één van onze medewerkers
De resultaten van een enquête, uitgevoerd in opdracht van de Europese Commissie, tonen dat onderzoekers de waarde inzien van regulatory sandboxes, maar dat het nog te vroeg is om definitieve conclusies te trekken. Met regulatory sandboxes kunnen innovatieve bedrijven onder toezicht van de overheid hun producten testen onder versoepelde of aangepaste regelgeving. Deze sandboxes worden momenteel alleen nog maar op nationaal niveau gecoördineerd en nog niet op Europees niveau.
De Europese Commissie heeft een rapport laten schrijven over het gebruik van regulatory sandboxes binnen de Unie. Hierin worden de resultaten van een enquête over de implementatie van dit beleidsinstrument door de lidstaten uiteengezet. De enquête toont onder andere aan dat Regulatory Sandboxes al als waardevol beleidsinstrument worden beschouwd in verschillende lidstaten waar ze worden toegepast. Sommige lidstaten hebben nog geen sandboxes, vanwege de administratieve complexiteit en de middelen vereist. Daarom leggen de onderzoekers tevens de nadruk op het belang van kennisuitwisseling tussen de lidstaten en de Europese Commissie voor potentiële toekomstige wetgeving. In de conclusie wordt benadrukt dat de resultaten van de enquête een goede basis vormen voor potentieel toekomstig innovatiebeleid.
Een sandbox is een overeenkomst tussen innovatieve bedrijven en de overheid, waarin innovatieve bedrijven zich binnen een afgebakende looptijd en scope aan minder of versoepelde regels houden in ruil voor actief toezicht vanuit de overheid binnen het bedrijf. Het idee is dat dit soort juridische experimenteerruimtes ervoor zorgen dat regelgeving die nog niet toegespitst is op de nieuwe technologieën geen belemmering vormt voor innovatie.
Nederland wordt als een voorbeeld aangehaald in het rapport. Van de 132 sandboxes die worden beschreven, zijn er vijf Nederlands. Van deze vijf zandbakken zijn er twee gerelateerd aan zelfrijdende auto’s, één gerelateerd aan milieuregels, één gerelateerd aan FinTech en één aan nieuwe technologieën zoals kweekvlees en drones. Het rapport noemt daarnaast expliciet het Nationaal Deltaprogramma als goed voorbeeld voor hoe overzicht op een regulatory sandbox gestructureerd kan worden. Binnen dit programma wordt een onafhankelijke commissaris geadviseerd vanuit een raad met stakeholders en experts gerelateerd aan het onderwerp. Deze raad overlegt over overstromingspreventie en drinkwaterzekerheid. Daarnaast heeft de Deltacommissaris autoriteit over het onderwerp. Dit maakt het een effectief voorbeeld volgens de auteurs.
De Europese Commissie erkent dat de bestaande regeldruk mogelijk een van de factoren is die innovatie, opschaling en commercialisering van nieuwe technologieën binnen de Unie belemmert. Nationale overheden binnen de EU hadden een vergelijkbaar probleem. De Europese Commissie ziet de sandboxes als een mogelijke oplossing hiervoor. Waarschijnlijk zullen sandboxes daarom ook opgenomen worden in het Comissievoorstel voor een innovatie wet (Innovation Act) die later dit jaar wordt verwacht.
mede geschreven door: Lucas Aldjah