Opnieuw aandacht voor de concurrentiekracht van de Unie
In haar jaarlijkse SOTEU toespraak benadrukte Von der Leyen opnieuw het belang van het versterken van het concurrentievermogen van de EU. De Commissie zet daarom verder in op vereenvoudiging van bestaande wetgeving, op snellere vergunningverlening en spoort de lidstaten aan om ‘goldplating’ – waarbij lidstaten in hun nationale wetgeving verder gaan dan EU-beleid - tegen te gaan. Deze voorstellen zijn in lijn met de eerder aangekondigde omnibusvoorstellen voor vereenvoudiging. Voortbouwend op de Savings and Investments Union, kondigde Von der Leyen bovendien een nieuw Banking Package aan. Dit pakket moet de toegang tot kapitaal voor jonge bedrijven, waaronder techstartups, vergemakkelijken en de fragmentatie van de Europese kapitaalmarkten tegengaan.
Strategische onafhankelijkheid
Voor de ontwikkeling en het naar de markt brengen van nieuwe, strategische technologieën zijn vaak zogenaamde critical raw materials nodig. Dit zijn schaarse materialen die de EU nodig heeft voor de ontwikkeling van technologieën in strategische industrieën zoals batterijen of windpanelen. Om de toevoer van deze materialen veilig te stellen heeft Von der Leyen een nieuwe Europese vennootschap aangekondigd. Deze heeft als doel om deze materialen te verkrijgen en een voorraad op te bouwen.
Defensie, weerbaarheid en Oekraïne
Von der Leyen besteedde opnieuw ook veel aandacht aan defensie. Via een nieuw European Instrument for Strategic Enablers moeten de lidstaten strategische defensiecapaciteiten gezamenlijk kunnen aankopen. Daarnaast werden er nieuwe gezamenlijke defensieprojecten met Oekraïne aangekondigd, die vanuit het SAFE-instrument worden gefinancierd. De Commissie zal ook een nieuwe veiligheidsstrategie presenteren en er komt een nieuw Emergency Security Protocol, een mechanisme gebaseerd op artikel 4 van de NAVO, waarbij als één EU-lidstaat het aanvraagt alle lidstaten samenkomen om een Europese reactie te coördineren op een nationale veiligheidssituatie. Als laatste komt er een nieuwe European Security Council, naar voorbeeld van de veiligheidsraad van de NAVO. Hier worden een aantal internationale partners van de EU, waaronder Canada, Noorwegen, Oekraïne en het VK, bij betrokken.
Nieuwe initiatieven op AI en digitale veiligheid
De Europese Commissie wil AI-gerelateerde innovaties omzetten in marktwaarde en zo de economische positie van de EU versterken. Zij zet daarom in op concrete toepassingen van AI in maatschappelijke context, bijvoorbeeld in fabrieken, ziekenhuizen en landbouw. Om dit voor elkaar te realiseren, presenteert de Commissie in november nieuwe initiatieven voor de ontwikkeling van AI in verschillende sectoren. Belanghebbenden zullen worden uitgenodigd om hierop input te leveren.
Impact van AI op vaardigheden en onderwijs
De impact van AI op werkgelegenheid werd tevens benoemd. Von der Leyen benadrukte de ambitie om de Quality Jobs Act dit jaar te implementeren. Dit initiatief moet werknemers onder andere ondersteunen in de ontwikkelingen van nieuwe vaardigheden die goed aansluiten bij de steeds belangrijkere rol van AI op de werkvloer. Daarnaast kondigde Von der Leyen een Mediterranean Youth Skills and Jobs initiative aan. Dit is een nieuw initiatief voor het ontwikkelen van vaardigheden en banen in naburige landen rondom de Mediterraanse zee. Dit zou moeten helpen de emigratiedruk in deze landen te verminderen.
Samenwerking met Canada
Centraal in de speech stond ook de versterkte samenwerking met Canada. De Commissie wil dat het land als eerste ‘geassocieerd lid’ wordt van de Unie. Er moet in de toekomst onder andere worden samengewerkt op het gebied van technologie, AI, defensie en critical raw materials. Canada is sinds juli 2024 al geassocieerd aan Pijler 2 van Horizon Europe, waardoor Canadese onderzoekers onder vrijwel dezelfde voorwaarden als EU-partners kunnen deelnemen en financiering ontvangen.
Context
De SOTEU is de jaarlijkse toespraak van de voorzitter van de Europese Commissie voor het Europees Parlement. Hierin schetst zij haar visie en haar politieke beleidsplannen voor het komende jaar. Voor Von der Leyen is dit haar tweede SOTEU in haar tweede termijn als voorzitter en haar zesde in totaal. De SOTEU wordt vergezeld door een letter of intent aan de president van het Europees Parlement en de regeringsleider van het huidig voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie, op dit moment Ierland. In deze brief worden de beleidsplannen van de Commissie uiteengezet.
Mede geschreven door Rayza Zander
Copyright Foto: © European Union 2026 - Source : EP
