Subdossier: Onderzoeksinfrastructuren

Onderzoeksinfrastructuren zijn faciliteiten, middelen en hieraan verwante diensten die door de wetenschappelijke gemeenschap vrij gebruikt kunnen worden om hoogstaand onderzoek te verrichten. Ze zijn niet gebonden aan specifieke wetenschappelijke disciplines en kunnen dus variëren van sociale en humane wetenschappen tot astronomie of nanotechnologie. Voorbeelden van dergelijke infrastructuren zijn grootschalige onderzoeksinstallaties, verzamelingen, bibliotheken, databanken, cleanrooms, data-infrastructuur, onderzoeksschepen en telescopen. Onderzoeksinfrastructuren creëren een unieke, open onderzoeksomgeving waarin een diverse groep aan belanghebbenden wordt samengebracht. Ze dragen bij aan de kwaliteit van wetenschappelijk onderzoek in Europa – en hiermee ook de aantrekkingskracht hiervan.


Onderzoeksinfrastructuren helpen nieuwe onderzoekomgevingen te creëren, ongeacht hun type en  locatie in de wereld. In deze faciliteiten hebben alle onderzoekers – of ze nu vanuit hun eigen instellingen of vanuit nationale of multinationale wetenschappelijke initiatieven werken – gedeelde toegang tot unieke of gedistribueerde wetenschappelijke faciliteiten, inclusief data, instrumenten, computertechnologie en communicatie-tools. Onderzoeksinfrastructuren hoeven niet op één locatie (single-sited) gevestigd te zijn; ze  kunnen ook verdeeld (een netwerk van gedistribueerde installaties of bronnen) of virtueel zijn.

ESFRI

Eén van de instrumenten om onderzoeksinfrastructuren te ondersteunen is het European Strategy Forum on Research Infrastructures (ESFRI).

ESFRI publiceert om de twee jaar een eigen Roadmap die nieuwe onderzoeksinfrastructuren van pan-Europees belang identificeert en de implementatie ervan stimuleert. Een belangrijke voorwaarde hierbij is, dat de onderzoeksinfrastructuren moeten passen bij de lange termijn behoeften van de Europese onderzoeksgemeenschappen. De roadmap wordt uit het Horizon 2020 budget en subsidies van de lidstaten gefinancierd.

In 2019 werd de ESFRI Roadmap 2021 update gelanceerd. De focus van de Roadmap 2021 ligt op nieuwe clusters van en verbindingen tussen de beste onderzoeksinfrastructuren. De Roadmap maakt daarbij een onderscheid tussen ESFRI Projects en ESFRI Landmarks. Deze eerste zijn onderzoeksinfrastructuren in opbouw, waar de laatste reeds succesvol geïmplementeerd zijn.

Onderzoeksinfrastructuren onder Horizon

Onderzoeksinfrastructuren maken deel uit van de pijler Excellent Science in Horizon 2020 en ontvangen bijna 2,5 miljard euro aan financiële ondersteuning over de periode 2014-2020. Onderzoeksinfrastructuren onder Horizon 2020 zijn gericht op:

  • de ontwikkeling van onderzoeksinfrastructuren voor 2020 en daarna;
  • het ontwikkelen van onderzoeksinfrastructuren van wereldklasse;
  • het integreren en openen van nationale onderzoeksinfrastructuren die van belang zijn voor Europa en daarbuiten;
  • de ontwikkeling van ICT based e-Infrastructures.

Ook onder Horizon Europe zullen onderzoeksinfrastructren onder pijler 1 – Excellent Science komen te vallen. In het oorspronkelijke voorstel van de Commissie werd hieraan een bedrag van 2,4 miljard euro gekoppeld. In het akkoord tussen de Raad en het Parlement op Horizon Europe lijkt dit budget overeind te blijven staan. De verordening moet wel nog officieel bekrachtigd worden.

Tijdlijn

ESFRI zal naar verwachting in het najaar van 2021 een vernieuwde Roadmap presenteren. In de tussentijd lanceerde ze in april 2020 via het white paper ‘Making Science Happen’ haar visie voor de toekomst van onderzoekstructuren.

Meer informatie

Website Commissie: European Research Infrastructures
Website Commissie: European Research Infrastructures, including e-Infrastructures H2020
Website Commissie: European Strategy Forum on Research Infrastructures (ESFRI) 
Publicatie ESFRI: Making Science Happen -  A new ambition for Research Infrastructures in the European Research Area
Publicatie ESFRI : Strategy Report on Research Infrastructures Roadmap 2021
Artikel Neth-ER: ESFRI presenteert visie op toekomst onderzoeksinfrastructuren
Artikel Neth-ER: Roadmap 2021 Update gepresenteerd
Artikel Neth-ER: ESFRI Roadmap 2018: zes nieuwe onderzoeksinfrastructuren


Geüpdatet op: 07/01/2021

lees meer