Dossier: Begroting/MFK
De Europese begroting financiert de activiteiten en het beleid van de Europese Unie. De Europese begroting wordt vastgelegd in het meerjarig financieel kader (MFK). Hierin worden de maximale bedragen vermeld die door de EU besteed mogen worden. Deze bedragen zijn zowel voor elk jaar als over de gehele looptijd van het MFK vastgelegd.
Laatste ontwikkelingen
De Raad stelt voor om de Europese jaarbegroting voor 2027 flink naar beneden bij te stellen. Het voorstel van de Raad voor de Europese jaarbegroting in 2027 bedraagt bijna 192 miljard euro. Dat is 9 miljard euro lager dan het initiële voorstel van de Europese Commissie. Dit heeft potentiële gevolgen voor het kennisveld in het laatste loopjaar van de huidige meerjarenbegroting.
Het Ierse voorzitterschap moet aan de slag met het volgende Meerjarig Financieel Kader (MFK) en de regeringsleiders willen nog in 2026 een akkoord met elkaar bereiken. Dat is de belangrijkste uitkomst van de Europese Raad van 18 en 19 juni aangaande de volgende meerjarenbegroting. Onderdeel van het MFK zijn onder andere het volgende Horizon Europe programma, het Erasmus+ programma en het nieuwe Europees Concurrentievermogenfonds.
De Europese Commissie stelt de jaarbegroting voor 2027 vast op tweehonderd miljard euro, waarvan 13,8 miljard euro voor onderzoek en innovatie. Dat staat in het begrotingsvoorstel van de Commissie, 'Stable funding for established priorities in the Annual Budget for 2027'. Het grootste deel, 12,8 miljard euro, gaat naar Horizon Europe; dat is een vergelijkbaar niveau als de ongeveer 12,7 miljard euro in het begrotingsvoorstel voor 2026. Onder de begrotingscategorie Resilience and Values is 17,3 miljard euro beschikbaar, waarvan 4,5 miljard euro voor Erasmus+. Dat is iets meer dan de 4,3 miljard euro in de begroting voor 2026.
De budgetcommissie van het Europees parlement (BUDG) wil een budgetverhoging van 10% voor het komende MFK ten opzichte van het voorstel van de Europese Commissie vorige zomer. Volgens deze Europarlementariërs zorgen nieuwe beleidsthema's zoals defensie, strategische autonomie en concurrentievermogen ervoor dat er meer geïnvesteerd moet worden op Europees niveau. Dit betekent ook substantiële toenames in het budget van Horizon Europe en Erasmus+. Om deze budgetverhoging te financieren moet de EU meer inzetten op eigen inkomstenbronnen.
Kort daarna pleitte ook het Europees Parlement voor een budgetverhoging van 10% voor het MFK 2028–2034, wat neerkomt op 175 miljard euro (prijzen 2025) of 197 miljard euro (lopende prijzen). Het Parlement streeft een totale begroting van 1,78 biljoen euro (1,27% van het EU-bni) na, met de aflossing van de NextGenerationEU-schuld buiten de begroting. Om dit te financieren, wil het Parlement de EU-inkomstenbronnen uitbreiden, onder meer via het ETS en CBAM.
Het Parlement en de Raad zijn in november allebei akkoord gegaan met de Europese begroting voor 2026. Zowel Erasmus+ als Horizon Europe krijgen volgend jaar meer begroot dan 2025. Horizon Europe krijgt 13 miljard euro en Erasmus+ krijgt 4,3 miljard euro. Verder is er een oplossing gevonden voor de stijgende rentelasten voor NextGenerationEU, zonder te besparen op de kennisprogramma’s.
Laatst geüpdatet: 24 juli 2026
Wat is het MFK
Het Meerjarig Financieel Kader (MFK) is de meerjarenbegroting van de EU. Het MFK legt de financiële kaders vast van alle Europese programma’s in de MFK-verordening. Zo is duidelijk hoeveel budget deze programma’s gedurende meerdere jaren tot hun beschikking hebben. De verordening heeft ten doel:
- de goedkeuring van de jaarlijkse EU-begroting te vergemakkelijken;
- de politieke prioriteiten in cijfers te vertalen voor een begrotingscyclus van ten minste 5 jaar;
- voor begrotingsdiscipline te zorgen in de EU;
- de EU-financiën beter voorspelbaar te maken.
De huidige MFK-periode duurt zeven jaar en loopt van 2021 tot en met 2027. De meeste Europese programma’s hanteren dezelfde duur, waaronder Erasmus+ en Horizon Europe.
Besluitvorming meerjarenbegroting MFK
De Commissie doet een voorstel voor de MFK-verordening. Na onderhandelingen neemt de Raad de verordening aan met unanimiteit van stemmen. Het Parlement moet het MFK goedkeuren, naar kan het niet wijzigen: de volksvertegenwoordigers zijn het eens met de lidstaten, of niet. In de praktijk houdt de Raad tot op zekere hoogte rekening met de wensen van het Parlement, zodat het Parlement de begroting niet afkeurt.
Van meer jaren naar één jaar
Als het MFK is vastgesteld, kan de Commissie aan de slag met haar jaarlijkse begroting. Die legt vast hoeveel de EU in een jaar mag uitgeven. Als alle jaarbegrotingen zijn opgeteld, mag het totaalbedrag de plafonds in het MFK niet overschrijden. Voor de jaarlijkse begroting geldt ook dat de Commissie een voorstel doet. Het Parlement heeft echter een grotere rol dan bij het MFK: Raad en Parlement hebben namelijk evenveel beslissingsbevoegdheid en moeten het eens worden over de begroting. Als dat niet lukt, moet de Commissie met een nieuw voorstel komen, maar dat komt in de praktijk zelden voor.
Thematische pijlers
Binnen het MFK is de begroting niet alleen opgedeeld in jaren maar ook in zogeheten pijlers. Een pijler omvat de begroting voor een bepaald type uitgave. Programma’s als Horizon Europe en Erasmus+ vallen onder zo’n pijler:
- Interne markt, innovatie en digitalisering, met onder meer Horizon Europe en Digital Europe
- Cohesie, veerkracht en waardes, met onder meer Erasmus+ en de regionale en structuurfondsen
- natuurlijke hulpbronnen en milieu
- migratie en grensbeheer
- veiligheid en defensie
- nabuurschap en internationaal beleid
- Europees openbaar bestuur
Verplichtingen en betalingen
Er zijn afspraken gemaakt over twee typen uitgaven, namelijk verplichtingen die aan mogen worden gegaan en daadwerkelijke betalingen. Voor beide zijn plafonds afgesproken in het MFK. Er bestaat in het Europese budgettaire systeem geen direct verband tussen de begroting voor de verplichtingen die worden aangegaan en de begroting voor de betalingen die worden gedaan. Dit heeft onder andere te maken met het feit dat veel programma’s over meerdere jaren lopen en er dus veel tijd kan zitten tussen het aangaan van de verplichtingen en het daadwerkelijke betalen ervan.
Laatste ontwikkelingen
De Raad stelt voor om de Europese jaarbegroting voor 2027 flink naar beneden bij te stellen. Het voorstel van de Raad voor de Europese jaarbegroting in 2027 bedraagt bijna 192 miljard euro. Dat is 9 miljard euro lager dan het initiële voorstel van de Europese Commissie. Dit heeft potentiële gevolgen voor het kennisveld in het laatste loopjaar van de huidige meerjarenbegroting.
Het Ierse voorzitterschap moet aan de slag met het volgende Meerjarig Financieel Kader (MFK) en de regeringsleiders willen nog in 2026 een akkoord met elkaar bereiken. Dat is de belangrijkste uitkomst van de Europese Raad van 18 en 19 juni aangaande de volgende meerjarenbegroting. Onderdeel van het MFK zijn onder andere het volgende Horizon Europe programma, het Erasmus+ programma en het nieuwe Europees Concurrentievermogenfonds.
De Europese Commissie stelt de jaarbegroting voor 2027 vast op tweehonderd miljard euro, waarvan 13,8 miljard euro voor onderzoek en innovatie. Dat staat in het begrotingsvoorstel van de Commissie, 'Stable funding for established priorities in the Annual Budget for 2027'. Het grootste deel, 12,8 miljard euro, gaat naar Horizon Europe; dat is een vergelijkbaar niveau als de ongeveer 12,7 miljard euro in het begrotingsvoorstel voor 2026. Onder de begrotingscategorie Resilience and Values is 17,3 miljard euro beschikbaar, waarvan 4,5 miljard euro voor Erasmus+. Dat is iets meer dan de 4,3 miljard euro in de begroting voor 2026.
De budgetcommissie van het Europees parlement (BUDG) wil een budgetverhoging van 10% voor het komende MFK ten opzichte van het voorstel van de Europese Commissie vorige zomer. Volgens deze Europarlementariërs zorgen nieuwe beleidsthema's zoals defensie, strategische autonomie en concurrentievermogen ervoor dat er meer geïnvesteerd moet worden op Europees niveau. Dit betekent ook substantiële toenames in het budget van Horizon Europe en Erasmus+. Om deze budgetverhoging te financieren moet de EU meer inzetten op eigen inkomstenbronnen.
Kort daarna pleitte ook het Europees Parlement voor een budgetverhoging van 10% voor het MFK 2028–2034, wat neerkomt op 175 miljard euro (prijzen 2025) of 197 miljard euro (lopende prijzen). Het Parlement streeft een totale begroting van 1,78 biljoen euro (1,27% van het EU-bni) na, met de aflossing van de NextGenerationEU-schuld buiten de begroting. Om dit te financieren, wil het Parlement de EU-inkomstenbronnen uitbreiden, onder meer via het ETS en CBAM.
Het Parlement en de Raad zijn in november allebei akkoord gegaan met de Europese begroting voor 2026. Zowel Erasmus+ als Horizon Europe krijgen volgend jaar meer begroot dan 2025. Horizon Europe krijgt 13 miljard euro en Erasmus+ krijgt 4,3 miljard euro. Verder is er een oplossing gevonden voor de stijgende rentelasten voor NextGenerationEU, zonder te besparen op de kennisprogramma’s.
Laatst geüpdatet: 24 juli 2026
Wat is het MFK
Het Meerjarig Financieel Kader (MFK) is de meerjarenbegroting van de EU. Het MFK legt de financiële kaders vast van alle Europese programma’s in de MFK-verordening. Zo is duidelijk hoeveel budget deze programma’s gedurende meerdere jaren tot hun beschikking hebben. De verordening heeft ten doel:
- de goedkeuring van de jaarlijkse EU-begroting te vergemakkelijken;
- de politieke prioriteiten in cijfers te vertalen voor een begrotingscyclus van ten minste 5 jaar;
- voor begrotingsdiscipline te zorgen in de EU;
- de EU-financiën beter voorspelbaar te maken.
De huidige MFK-periode duurt zeven jaar en loopt van 2021 tot en met 2027. De meeste Europese programma’s hanteren dezelfde duur, waaronder Erasmus+ en Horizon Europe.
Besluitvorming meerjarenbegroting MFK
De Commissie doet een voorstel voor de MFK-verordening. Na onderhandelingen neemt de Raad de verordening aan met unanimiteit van stemmen. Het Parlement moet het MFK goedkeuren, naar kan het niet wijzigen: de volksvertegenwoordigers zijn het eens met de lidstaten, of niet. In de praktijk houdt de Raad tot op zekere hoogte rekening met de wensen van het Parlement, zodat het Parlement de begroting niet afkeurt.
Van meer jaren naar één jaar
Als het MFK is vastgesteld, kan de Commissie aan de slag met haar jaarlijkse begroting. Die legt vast hoeveel de EU in een jaar mag uitgeven. Als alle jaarbegrotingen zijn opgeteld, mag het totaalbedrag de plafonds in het MFK niet overschrijden. Voor de jaarlijkse begroting geldt ook dat de Commissie een voorstel doet. Het Parlement heeft echter een grotere rol dan bij het MFK: Raad en Parlement hebben namelijk evenveel beslissingsbevoegdheid en moeten het eens worden over de begroting. Als dat niet lukt, moet de Commissie met een nieuw voorstel komen, maar dat komt in de praktijk zelden voor.
Thematische pijlers
Binnen het MFK is de begroting niet alleen opgedeeld in jaren maar ook in zogeheten pijlers. Een pijler omvat de begroting voor een bepaald type uitgave. Programma’s als Horizon Europe en Erasmus+ vallen onder zo’n pijler:
- Interne markt, innovatie en digitalisering, met onder meer Horizon Europe en Digital Europe
- Cohesie, veerkracht en waardes, met onder meer Erasmus+ en de regionale en structuurfondsen
- natuurlijke hulpbronnen en milieu
- migratie en grensbeheer
- veiligheid en defensie
- nabuurschap en internationaal beleid
- Europees openbaar bestuur
Verplichtingen en betalingen
Er zijn afspraken gemaakt over twee typen uitgaven, namelijk verplichtingen die aan mogen worden gegaan en daadwerkelijke betalingen. Voor beide zijn plafonds afgesproken in het MFK. Er bestaat in het Europese budgettaire systeem geen direct verband tussen de begroting voor de verplichtingen die worden aangegaan en de begroting voor de betalingen die worden gedaan. Dit heeft onder andere te maken met het feit dat veel programma’s over meerdere jaren lopen en er dus veel tijd kan zitten tussen het aangaan van de verplichtingen en het daadwerkelijke betalen ervan.
