Industrieel leiderschap nog niet aan de horizon
Het Horizon 2020-programma heeft onvoldoende geholpen om nieuwe innovaties naar de markt te brengen. Dat stelt de Europese Rekenkamer in het rapport 'Limited focus on close-to-market measures under Horizon 2020's "industrial leadership" Priority'. Het rapport richt zich op de derde pijler van het Horizon programma ‘industrieel leiderschap’. Deze pijler had als doel om innovatieve ideeën te commercialiseren maar had effectiever ingezet kunnen worden. Zo kregen publieke instellingen hun projectkosten volledig vergoed waardoor private investeringen niet nodig waren. Ook nam de aantrekkelijkheid voor private organisaties af omdat de projecten vaak gericht waren op validatie in plaats van commercialisatie. De Rekenkamer is kritisch op de manier waarop feedback uit het werkveld in het beleid is opgenomen en de consistentie waarmee het impactcriterium is toegepast. Tot slot stelt de Rekenkamer dat instrumenten zoals Innovfin van de Europese Investeringsbank niet goed op het programma aansloten.
Kansen voor Horizon Europe 2028-2034
De Rekenkamer ziet verschillende kansen om de effectiviteit te vergroten. Zo raadt de Rekenkamer de Commissie aan om in Horizon Europe 2028-2034 de focus te leggen op innovaties die klaar zijn om naar de markt te gaan. Door ook het impactcriterium consistent toe te passen bij de beoordeling van de projecten zouden de meest veelbelovende projecten financiering moeten ontvangen. Door Horizonprojecten vanaf het TRL-niveau van fundamenteel onderzoek te volgen en op impactpotentie te beoordelen kunnen deze bovendien sneller worden geïdentificeerd. Daarnaast zouden doelstellingen met betrekking tot de deelname van publieke en private instellingen gunstig zijn voor het stimuleren van een publiek-private samenwerking. Tot slot raadt de Rekenkamer aan om de monitoring en evaluatie van het programma te herstructureren om meer inzicht te krijgen in de lange termijn impact van de projecten.
Context
De Europese Rekenkamer is de organisatie die de financiën van de EU controleert. Ze beoordeelt onder meer hoe Europese programma’s zoals Horizon Europe 2021-2027 hun middelen besteden en wat ze opleveren, om zo de doelmatigheid en doeltreffendheid ervan in kaart te brengen. Het rapport verschijnt op een moment dat de onderhandelingen over het meerjarig financieel kader (MFK) voor 2028-2034 in volle gang zijn. De nadruk die de Rekenkamer legt op het vermogen van het programma om innovaties naar de markt te brengen, sluit aan bij de bevindingen van het Draghi rapport.
Mede geschreven door Pepijn Welvaarts
