Wat staat er in het ITRE‑rapport?
Het conceptrapport houdt vast aan een budget van 220 miljard euro, in lijn met de aanbeveling in het rapport Heitor en de Double Knowledge campagne van Neth-ER. Centrale thema's zijn de noodzaak van strategische prioritering, versterkte autonomie voor onderzoek en innovatie, met een centrale rol voor de ERC en de EIC, evenals expertgestuurde uitvoering, en openheid van het programma als norm. Vereenvoudiging wordt in de amendementen niet gezocht in een ‘single rulebook’, maar in het beperken van de informatie die aanvragers moeten verstrekken tot het strikt noodzakelijke, het verschaffen van juridische duidelijkheid en het expliciteren van definities.
Nieuw: Fast Track to Excellence in Pijler 1
Ehler introduceert tevens een nieuw samenwerkingsinstrument binnen Pijler 1: Fast Track to Excellence. Dit programma moet ruimte bieden voor kleinschalige, grensverleggende samenwerking tussen disciplines, landen en sectoren. Het instrument moet het gat dichten tussen niet-collaboratief onderzoek en langdurige, vierjarige consortia binnen Pijler 2. Het richt zich op instellingen die nieuwe onderzoekslijnen willen verkennen. Het is nadrukkelijk geen ERC‑instrument, maar wel een versterking van de excellentielogica binnen Pijler 1.
Een bottom-up benadering voor Pijler 2
De uitvoering van Pijler 2 wordt grondig hervormd. Het centrale principe: beleidsmakers bepalen de prioriteiten, experts voeren uit, met voldoende mate van autonomie. Werkprogramma’s lopen drie jaar met één jaar overlap tussen het laatste en eerste jaar van opeenvolgende programma’s. Voor de uitvoering worden twee nieuwe raden met experts opgericht: de Council for European Competitiveness Research (voor de componenten die gekoppeld zijn aan de vensters van het ECF) en de European Council for Global Societal Challenges Research (voor de vijfde component). Zij schrijven de call‑teksten binnen een thema en beheren actief de projectportfolio’s. Experts krijgen een voltijdse aanstelling voor 5 jaar, naar het voorbeeld van de EIC programme managers.
Wat staat er niet in het rapport?
Het conceptrapport stelt geen veranderingen voor aan de European Research Area (ERA) of aan de onderzoeks- en innovatie-infrastructuren. Deze componenten blijven ongewijzigd. Voor widening wordt ook nog geen inhoudelijke koers vastgelegd. Het Parlement heeft intern vooralsnog geen positie bepaald op deze onderwerpen en de rapporteur loopt het debat bewust niet vooruit. Wel blijft het huidige 3,3%-aandeel uit Horizon Europe het uitgangspunt voor KP10 in dit rapport.
De kennissector aan zet
In een begeleidend bericht bij de publicatie van het rapport doet Ehler een expliciete oproep: dit is het moment om onderzoek en innovatie sterker te positioneren in het programma en daarin zal de kennissector een cruciale rol moeten spelen door haar steun aan dit voorstel te verlenen. Het veld staat nu inderdaad voor een belangrijke keuze: zij zal moeten bepalen of zij zich kan vinden in een benadering die op veel punten haaks staat op het narratief van de Commissie.
Context
De komende maanden werkt de ITRE-commissie van het Europees Parlement aan haar gezamenlijke positie over het tiende kaderprogramma (KP10), het specifieke programma (SP10) en het Europees Concurrentievermogenfonds (ECF). ITRE‑leden kunnen tot 9 april amendementen indienen op de conceptverslagen over KP10 en SP10. Op 15 april bespreekt ITRE het conceptverslag over het ECF, waarna leden tot 21 april amendementen kunnen indienen. Andere parlementaire commissies kunnen tot 24 april hun advies aanleveren over het ECF‑verslag. Voor KP10 en SP10 ligt deze deadline vermoedelijk iets vroeger. In september stemt ITRE over de drie ontwerpverslagen. De plenaire stemming staat gepland voor oktober 2026, waarmee het Parlement zijn formele positie vaststelt voor de onderhandelingen met de Raad en de Commissie.
Copyright: © European Union 2025 - Source : EP
