Laatste ontwikkelingen

• De publicatie van het wetsvoorstel voor de European Innovation Act - een van de vlaggenschipinitiatieven van de Startup & Scaleup Strategy - stond oorspronkelijk gepland voor 18 maart 2026, maar is inmiddels uitgesteld naar 9 september 2026.
   
• Defensiegerelateerde innovatie is een steeds prominenter aandachtspunt in het EU-beleid. Zo bereikten de Europese Raad en het Europees Parlement in juli 2026 een akkoord over het Commissievoorstel voor een nieuw financieringsmechanisme voor wendbare en snelle defensie-innovaties ('AGILE'). Met dit pilotprogramma van €115 miljoen wil de Commissie innovatieve bedrijven helpen om defensiegerelateerde producten eenvoudiger en tegen lagere kosten te ontwikkelen, te testen en naar de markt te brengen.

Laatste update: 3 augustus 2026

Innovatie Act en Startup & Scaleup Strategie

In de opdrachtbrief aan Ekatarina Zaharieva, commissaris voor startup, onderzoek en innovatie, gaf Ursula von der Leyen aan dat Zaharieva met een Startup & Scaleup Strategy en een European Innovation Act moet komen. Beide zijn gericht op het verbeteren van de marktcondities voor startups en scaleups en vloeien voort uit het bredere Competitiveness Compass-kader.

In mei 2025 publiceerde de Commissie de eerste van deze twee initiatieven: de Startup & Scaleup Strategy. In deze strategie zet de Commissie uiteen op welke manieren ze het investeringsklimaat voor startups en scaleups in Europa wil verbeteren, onder andere door betere toegang van industriespelers tot onderzoek- en technologie-infrastructuren te verzorgen. Ook wil het met een Lab to Unicorn-initiatief academische instellingen ondersteunen bij het commercialiseren van hun onderzoek.

De European Innovation Act is een vlaggenschipinitiatief onder de Startup & Scaleup Strategy. Voor de Innovation Act opende de Commissie in juli 2025 een call for evidence en publieke consultatie. Uit de vraagstelling blijkt dat de Commissie onder andere nadenkt over financiering met intellectuele eigendomsrechten als onderpand (IE-onderpandfinanciering) en het beter ondersteunen van onderzoeksorganisaties bij de commercialisatie van hun onderzoeksresultaten. De publicatie van het wetsvoorstel voor de Act stond oorspronkelijk gepland voor 18 maart 2026, maar is inmiddels uitgesteld naar 9 september 2026.

Innovatie in Horizon Europe

Horizon Europe bouwt voort op Horizon 2020 en heeft veel onderdelen daarvan overgenomen. Net als zijn voorganger kent Horizon Europe een structuur van drie pijlers, ondersteund door een pakket horizontale beleidsmaatregelen. Het grootste deel van dit budget gaat naar de European Innovation Council (EIC): het instrument van de EU voor de financiering van risicovolle, baanbrekende innovatie, van vroeg onderzoek tot marktopschaling. De andere twee instrumenten zijn het European Institute for Innovation and Technology (EIT) en de European Innovation Ecosystems (EIE). Het EIT heeft eveneens het doel om de innovatiecapaciteiten binnen de EU te verbeteren door samenwerkingen tussen hogeronderwijsinstellingen, onderzoeksinstituten en het bedrijfsleven te stimuleren en te faciliteren. De EIE richten zich op het bouwen van coherente, inclusieve innovatie ecosystemen in heel Europa. Verder stimuleert de EIE duurzame bedrijfsgroei met een hoge maatschappelijke waarde. Tenslotte ondersteunt de EIE mkb om hun capaciteit en productiviteit op het gebied van onderzoek en innovatie te vergroten en zich met succes in mondiale waardeketens en nieuwe markten te integreren.

Nieuwe Europese Innovatieagenda

In 2020 begon Mariya Gabriel, destijds commissaris voor onder meer onderzoek en innovatie, te refereren naar een European Innovation Area. Dit is uiteindelijk de Europese innovatieagenda is geworden. Met deze Europese Innovatieagenda, gepresenteerd op 5 juli 2022, beoogt de Commissie een nieuwe push voor innovatie en met name vooroplopen met nieuwe deep tech start-ups. De innovatieagenda kent vijf pijlers:

1. Vergemakkelijken toegang (private) financiering deep tech start-ups en scale-ups
2. Verbeteren experiment- en testfaciliteiten
3. Stimuleren van innovatie in de regio via innovatie-ecosystemen
4. Beter aantrekken en behouden van talent
5. Stroomlijnen van regelgeving en beleid

Een overkoepelende prioriteit binnen de innovatieagenda is het promoten van diversiteit en gendergelijkheid.

Innovatie in overige EU programma’s

Structuurfonds 2021 – 2027

Nederlandse regio’s krijgen gedurende het huidige meerjarig financieel kader (MFK) van de Unie twee miljard euro voor vergroening, innovatie en inclusiviteit. Dat blijkt uit de partnerschapsovereenkomst voor de Europese structuurfondsen 2021-2027. 310 miljoen hiervan gaat naar innovatie in het mkb en valorisatie in ecosystemen.

Zie ook dossier Structuurfondsen 2021 – 2027

Green Deal

Binnen de Green Deal worden onderwijs, onderzoek en innovatie als essentiële elementen gezien om de klimaatdoelen te bereiken. De Green Deal legt hierbij de nadruk op experimenten in onderzoeks- en innovatiebeleid, de ontwikkeling van innovatie-waardenketens door middel van de grootschalige ontwikkeling en inzet van nieuwe technologieën, samenwerking tussen EIT KIC’s, hogeronderwijsinstellingen, onderzoeksinstituten en bedrijven voor maximale impact en financiering van veelbelovende start-ups.

Zie ook dossier Green Deal

Erasmus+ Centres of Vocational Excellence

Centres of Vocational Excellence (CoVE) zijn gericht op een innovatieve aanpak voor de modernisering van het beroepsonderwijs. Het zijn partnerschappen tussen beroepsonderwijsinstellingen, bedrijven en andere organisaties, met als doel om sterkere lokale en regionale verbindingen te leggen. Zo richten de partnerschappen zich op het aanleren van vaardigheden die aansluiten bij de behoeften van de regio. 

Zie ook dossier Centres of Vocational Excellence