Dossier: Int. samenwerking onderzoek

De Europese Unie heeft internationale wetenschappelijke samenwerking hoog in het vaandel staan. Excellent onderzoek kent immers geen grenzen. Bovendien moet de EU zichzelf promoten als aantrekkelijke locatie voor talent, als het een wereldspeler te blijven. De EU beschikt over een aantal instrumenten voor uitvoering van haar strategie, zoals het kaderprogramma, bilaterale verdragen en SFIC.

Strategisch kader

Internationale samenwerking vormt een belangrijk onderdeel van het Europese wetenschapsbeleid. Carlos Moedas, vorig Europees commissaris voor Onderzoek, Wetenschap en Innovatie, maakte van “Open to the world” een van zijn drie prioriteiten. Daarmee bouwde hij voort op de Europese strategie ‘Enhancing and focusing EU international cooperation in research and innovation’. Met deze strategie wilde de Commissie in 2012 de positie van Europa als kenniscontinent onderstrepen en versterken. Het plan geldt nog steeds en kent drie doelstellingen:
  • Strengthening the Union’s excellence and attractiveness in research and innovation as well as its economic and industrial competitiveness;
  • Tackling global societal challenges;
  • Supporting the Union’s external policies.
De Commissie voorzag twee instrumenten, namelijk een open kaderprogramma en gerichte samenwerkingsverdragen. Bovendien wilde men science diplomacy inzetten ter bevordering van de diplomatieke betrekkingen in het algemeen.

Kaderprogramma’s als open instrument

Het kaderprogramma geldt als een belangrijk instrument voor internationale onderzoekssamenwerking. Door het programma open te stellen voor partners van buiten de EU kan men internationale projecten financieren. Het zevende Kaderprogramma (KP7) stimuleerde internationale samenwerking op het hele spectrum van activiteiten. Horizon 2020 zette deze trend voort en stelde deelname open voor de hele wereld, mits landen aan bepaalde criteria voldeden. Zo biedt Horizon 2020 toegang tot onder andere kandidaat-lidstaten, potentiële kandidaat-lidstaten, landen geassocieerd met KP7 en geselecteerde derde landen. Horizon Europe breidt de criteria uit, waardoor het mogelijk wordt voor landen met excellent onderzoek en innovatie om zich te associëren met Horizon Europe. Dit sluit aan bij de ambities van de Commissie om het programma meer open te stellen voor de rest van de wereld en maakt deelname van het Verenigd Koninkrijk na de Brexit mogelijk. De Raad en het Europees Parlement moeten echter de precieze voorwaarden nog bespreken.

Gerichte bilaterale verdragen

Met gerichte Science & Technology (S&T) overeenkomsten wil de Commissie onderzoekssamenwerking met derde landen mogelijk maken. Deze overeenkomsten vormen een kader om gemeenschappelijke belangen, prioriteiten en obstakels te inventariseren. Zo voert de Commissie bijvoorbeeld beleidsdialogen over wederkerige toegang tot financiering, mechanismes voor cofinanciering of de bescherming van intellectueel eigendom. De EU heeft bilaterale S&T-overeenkomsten gesloten met een aantal individuele landen en regio’s, zoals Rusland, China, Canada en de Zuidoost-Azië. De hechtste vorm van bilaterale samenwerking zijn de associatieverdragen. Deze verdragen verlenen instellingen uit derde landen nagenoeg dezelfde regels voor deelname aan het Kaderprogramma als instellingen uit de EU.

SFIC

Daarnaast bestaat er sinds 2008 een Strategic Forum for International S&T Cooperation (SFIC). Met het forum wil de EU internationale onderzoekssamenwerking stimuleren door mogelijke gezamenlijke initiatieven met derde landen te identificeren. Het forum is een partnerschap tussen de Commissie en de lidstaten en vormt een configuratie van het European Research Area and Innovaction Committtee (ERAC). Daarmee is SFIC ook verantwoordelijk voor de opvolging van één van de zes doelstellingen van de Europese Onderzoeksruimte.

Meer informatie

Publicatie Commissie: Enhancing and focusing EU international cooperation in research and innovation: A strategic approach
Website Commissie: International Cooperation – Associated countries
Website Commissie: International Cooperation – Countries
Website Commissie: Strategic Forum for International Science and Technology Cooperation (SFIC)
Artikel Neth-ER: De Europese Commissie over hun "drie O's"
Artikel Neth-ER: Horizon Europe bouwt voort op succes H2020
Artikel Neth-ER: Wat staat er nu al vast over Horizon Europe?
Artikel Neth-ER: Brexit - de voorlopige stand van zaken
Geüpdatet op: 11/03/2020

lees meer