Dossier: Digitalisering

Digitalisering is één van de twee topprioriteiten van de Commissie Von der Leyen, naast de Green Deal. De Commissie wil dat datatechnologieën en kunstmatige intelligentie ingezet worden om maatschappelijke problemen aan te pakken. Het aanleren van relevante digitale vaardigheden en toegang tot kwalitatief onderwijs op dit gebied zal hierbij een belangrijke rol spelen. De digitale transformatie van de maatschappij en de economie zijn ook van groot belang voor de onderzoekssector, met name als het gaat om het gebruik van data, kunstmatige intelligentie, gezondheidszorg en innovatie.


Digitale strategie

De digitale strategie ‘Shaping Europe’s digital future van de Commissie Von der Leyen moet van Europa een digitaal continent maken zonder morele compromissen te sluiten, bijvoorbeeld op het gebied van privacy. De strategie kent twee speerpunten: data en kunstmatige intelligentie. Een nieuwe datastrategie moet het uitwisselen en (her)gebruiken van data vergemakkelijken. Uitganspunt zijn de bergen data die overheden en grote organisaties verzamelen maar niet gebruiken. Volgens de Commissie kan een data space deze data per sector ontsluiten. Op het gebied van AI wil de Commissie enerzijds de Europese onderzoekscapaciteiten versterken en anderzijds het vertrouwen van de burger winnen door strengere handhaving.

Digitalisering in onderwijs

Digitalisering in de Europese Onderwijsruimte
In de nieuwe Europese Onderwijsruimte, waarvan de Mededeling in september 2020 werd gepresenteerd door de Commissie, wordt aandacht besteed aan digitale vaardigheden. Zowel jongeren als volwassenen zouden toegang moeten hebben tot kwalitatief onderwijs en een basisniveau van digitale geletterdheid moeten kunnen ontwikkelen. Ook kunnen digitale platformen worden ingezet om leermateriaal openlijk toegankelijk te maken en zouden massive open online courses (MOOCs) vaker kunnen worden aangewend.

Actieplan voor digitaal onderwijs
De Commissie heeft ook een update van het actieplan voor digitaal onderwijs (DEAP, naar de Engelse benaming ‘Digital Education Action Plan’) aangenomen tegelijkertijd met de Mededeling voor de Europese Onderwijsruimte. Deze bouwt voort op het DEAP dat in 2018 werd gepresenteerd. Het DEAP benoemt de acties die de Commissie wil ondernemen om digitalisering in het onderwijs te versterken. Daarbij zet zij in op twee strategische prioriteiten: enerzijds het versterken van een digitaal Europees ecosysteem en het beter inzetten van digitale technologieën in het onderwijs; anderzijds het versterken van digitale competenties onder de Europese bevolking. Daarnaast wordt er een European Digital Education Hub opgericht. Deze moet de ontwikkeling van beleid ondersteunen en helpen bij het monitoren van de implementatie van het DEAP.

Digitalisering in onderzoek

Digital Europe
Digital Europe moet de digitaliseringsslag mogelijk maken. Het programma kent vijf sleutelgebieden: kunstmatige intelligentie, digitale vaardigheden, supercomputers, cybersecurity en bredere toepassing van digitale technologieën met behulp van Digital Innovation Hubs. Het programma vormt onderdeel van het voorstel voor de meerjarenbegroting voor 2021-2027 en de uitrol is daarmee nog niet gegarandeerd. Wel was Digital Europe het eerste programma waarover een akkoord werd bereikt door onderhandelaars van het Parlement, de Raad en de Commissie. Digital Europe is complementair aan Horizon Europe.

Data delen en GDPR
Naast investeringen is één digitale randvoorwaarde cruciaal voor onderzoekers: het delen van data. Binnen de EU valt het delen van data sinds 2018 onder de Algemene Verordening Persoonsgegevens (AVG), ook wel General Data Protection Regulation (GDPR) genoemd. De AVG regelt naast de bescherming van persoonsgegevens ook het delen van data. De AVG is niet ontworpen om onderzoek te hinderen en bevat enkele uitzonderingen voor onderzoeksdoeleinden. Desalniettemin moeten alle onderzoeksinstellingen aan de wettelijke eisen voldoen. Elke vier jaar evalueert de Commissie de AVG, waarvan de eerste uiterlijk in mei 2020 gepubliceerd wordt.

Digital Single Market (2015)
De digitale strategie bouwt voort op de Digital Single Market (DSM) strategie, waarmee de Commissie Juncker de digitale wereld wilde ontsluiten. De DSM-strategie kende drie pijlers, namelijk het wegnemen van barrières, randvoorwaarden voor de veiligheid van digitale netwerken en diensten en het stimuleren van de digitale economie door onder meer digitale vaardigheden. De voortgang van de implementatie wordt onder meer gemeten in de Digital Economy and Society Index (DESI). De DSM-strategie stond ook aan de voet van de European Open Science Cloud (EOSC) en het partnerschap European High-Performance Computing (EuroHPC), beide gefinancierd door Horizon 2020.

Digitaliseringspakket (2018)
Ook de nieuwe Europese datastrategie kent een voorganger, namelijk de European data economy strategy van 2020. Het pakket bevatte een aantal belangrijke plannen voor het kennisveld over het delen van gezondheidsdataOpen Science in de lidstaten, kunstmatige intelligentie en de eerste aanzet tot een gemeenschappelijke Europese dataruimte.

Meer informatie

Mededeling Commissie: Shaping Europe’s digital future
Mededeling Commissie: A European strategy for data
Website Commissie: Digital Education Action Plan 
Witboek Commissie: Artificial Intelligence: A European approach to excellence and trust
Website Commissie: Shaping the Digital Single Market
Website Commissie: Elements of the European data economy strategy 2018
Website Commissie: EU data protection rules
Artikel Neth-ER: In Europa dient digitalisering de mens
Artikel Neth-ER: EC presenteert eerste digitale programma: Digital Europe
Artikel Neth-ER: EP en Raad bereiken voorlopig akkoord over Digital Europe
Artikel Neth-ER: Commissie gaat actie ondernemen om digitalisering in Europees onderwijs te versterken
Artikel Neth-ER: Nieuwe regels databescherming aangenomen
Artikel Neth-ER: In 16 stappen naar een digitale interne markt
Artikel Neth-ER: Nederland behoort tot de koplopers in digitalisering
Artikel Neth-ER: EC: zes actielijnen voor implementatie European Open Science Cloud
Artikel Neth-ER: Europese Commissie wil investeren in supercomputers
Artikel Neth-ER: Commissie wil het delen van gezondheidsdata verbeteren
Artikel Neth-ER: EC: meer investeringen in kunstmatige intelligentie nodig
Artikel Neth-ER: Nieuwe aanbeveling Open Science voor lidstaten
Artikel Neth-ER: EC komt met voorstel voor Europese dataruimte

 

Geüpdatet op: 05/01/2021

lees meer